کاربرد مشتقات نفتی

مشتقات نفتی و نفت خام یا همان سوخت های فسیلی مخلوطی از هیدروکربن هایی هستند که از بقایای جانوران و گیاهان که میلیون ها سال قبل از دایناسورها در محیط های دریایی زندگی می کردند، بوجود می آیند. این بقایا توسط لایه هایی از ماسه، سنگ و سیلت پوشانده شده اند و با گرما و فشار حاصل از این لایه ها، بقایای این مخلوط ها تبدیل شده است به نفت یا نفت خام که در نزدیکی سطح زمین قرار گرفته اند.

 

مشتقات نفتی چیست؟

مشتقات نفتی همان محصولاتی هستند که از نفت خام با فرآیندهای مختلف به دست می آیند و تبدیل به بنزین، گازوئیل، پلیمر، مواد شیمیایی، دارویی، لوازم آرایشی و بهداشتی، قیر و ... می گردد که این محصولات نقش بسزایی در زندگی و صنایع دارند.

صادرات گازوئیل ایران

 

نفت خام چیست؟

نفت خام نوعی سوخت فسیلی استخراج شده از پوسته زمین می باشد که تجدید ناپذیر و قابل اشتعال است و بصورت مایع و با غلظت بالایی در رنگ های سیاه و قهوه ای سوخته بفروش می رسد. نفت خام به همراه دها ذخایر دیگر در دریا وجود دارد که به دلیل گرانبها بودن و ارزشمند بودن آن، لقب طلای سیاه را گرفته است.

معنی کلمه نفت به معنای روغن معدنی می باشد که در لاتین از کلمه Petra  به معنی سنگ و Oleum به معنای روغن گرفته شده است. نفت خام پس از تصفیه در پالایشگاه ها، تبدیل به مواد و محصولات تخصصی می شوند که در زندگی روزمره انسان ها و همچنین خوراک سایر صنایع کاربرد دارد از جمله داروها، مواد پلاستیکی، مواد آرایشی و شوینده، کشاورزی، نساجی ، صنایع پتروشیمی و ...

پالایش نفت شامل مراحل تقطیر، کراکینگ، هیدروناسیون و تصفیه می باشد که مهمترین تقطیر است و نفت خام را به بخش های مختلفی بر اساس نقطه جوش تقسیم می کند. بخش هایی از جمله: گاز های سبک، بنزین، نفت سفید، دیزل و روغن‌ های سنگین که هر کدام ویژگی ها و کاربردهای خود را دارد. بنزین برای خودروها مصرف می شود و نفت سفید و گازوئیل برای صنایع گرمایشی و حمل و نقل کامیون ها به کار می روند.

سوخت چیست؟

به هر ماده ای که قابل اشتعال و سوختن باشد و برای تولید گرما، روشنایی و انرژی بکار برود، سوخت می گویند. چوب و زغال از ابتدایی ترین سوخت های جهان قبل از پیدایش نفت هستند و هنوز هم کاربرد دارند. جهت استخراج مشتقات نفتی از نفت خام به سوخت طی عملیات تقطیر در پالایشگاه ها جداسازی سوخت مانند بنزین، نفت سفید، گاز طبیعی و گازوئیل ایجاد می گردد.

انواع سوخت ها

نفت سفید

زغال سنگ

گاز

بنزین

گازوئیل

قیر

روغن

 

مشتقات نفتی و کاربرد های آن

1. بنزین

بنزین یکی از مهمترین و پرکاربدترین مشتقات نفتی می باشد که برای مصارف خودروها، موتور سیکلت ها و وسایل نقلیه استفاده می شود.قدرت بالای احتراق یکی از ویژگی های مهم بنزین است. بنزین یکی از فرآورده های اصلی نفت خام می باشد که از پالایش نفت به دست می آید.

2. گازوئیل ( سوخت دیزلی )

گازوئیل در موتورهای دیزلی مانند کامیون ها، اتوبوس ها، قطارها، دستگاه های کشاورزی و صنعتی استفاده می شود و در مقایسه با بنزین چگالی بیشتری دارد و ارزانتر است.

3. مازوت

این سوخت در نیروگاه های برق و صنایع سنگین به کار می رود.نوعی سوخت سنگین است که در نیروگاه‌ های برق و برخی صنایع سنگین به کار می‌ رود.

صنایع سنگین چیست؟

صنایع سنگین شامل صنایعی می شود که برای تولدیات خود از مواد اولیه خام استفاده می کنند و دارای تجهیزات بزرگ، ماشین آلات صنعتی سنگین و بزرگ می باشد و این صنایع به عنوان زیرساخت های اصلی کشور به شمار می روند.

4.  نفت سفید

نفت سفید یا نفت چراغ مایعی بی رنگ شبیه بنزین است که جهت روشنایی بکار می رود اما مهمترین استفاده آن به عنوان سوخت هواپیما می باشد.

5.  کروزن

سوخت کروزن در سیستم های گرمایشی، توربین ها و هواپیماهای جت استفاده می شود.

6.  قیر

قیر یکی از مشتقات نفتی سنگین می باشد که از تقطیر نفت خام بدست می آید و در دو حالت قیر نرم یا سفت وجود دارد. قیر در صنایع ساخت و ساز مانند تولید آسفالت کاربرد دارد. قیر خواص چسبندگی بالایی دارد و برای سطح جاده ها، باند فرودگاه ها و سایر سطوحی که رفت و آمد سنگین دارند مناسب است.

صادرات قیر ایران

شرایط صادرات قیر ایران

 

7. پروپان و بوتان

پروپان و بوتان گاز سبک هستند که بعد از پالایش نفت، در مصارف خانگی به عنوان گاز مایع (LPG) استفاده می‌ شوند. همچنین برای سایر مصارف صنایع شیمیایی و نفتی برای تولید محصولات شیمیایی و سوخت ها کاربرد دارند.

 

8.روغن‌ های پایه

روغن پایه باری تولید انواع روغن های صنعتی و خودروسازی استفاده می شود.

 

9. روغن‌ های سنگین

روغن های سنگین یا نفت کوره از پالایش نفت خام به دست می آید و دارای چگالی و نقطه ذوب بالایی هستند و برای کشتی ها، نیروگاه ها و صنایع سنگین استفاده میشود

 

10. روغن پارافین مایع

روغن پارافین یک روغن بی بو و شفاف است که برای محصولات آرایشی و بهداشتی و ... بکار می رود.

 

11. مواد شیمیایی

مواد شیمیایی مانند پلی اتیلن، اتیلن، پروپیلن از نفت خام و گاز طبیعی به دست می آید و برای تولید پلاستیک، محصولات دارویی و ... کاربرد دارد.

 

12. وایت اسپریت

وایت اسپریت به دلیل اینکه یک حلال نفتی و رقیق کننده می باشد و در صنعت رنگ سازی، واکس و پولیش، تینر سازی، چربی گیری یا لکه گیری فلزات استفاده می شود.

 

13. گوگرد

گوگورد علاوه بر استفاده در تولید اسیدهای پتروشیمی کاربرد دارد بلکه در صنعت کشاورزی برای رشد گیاهان بسیار مفید است.

 

کاربردهای نفت خام و فرآورده های نفتی

نفت خام و فرآورده های نفتی در صنایع مختلف از جمله حمل و نقل، پتروشیمی، صنایع دفاع، تحقیق و توسعه، ماشین آلات، تجارت و صنعت، روشنایی و ... کاربرد دارد

1. حمل و نقل

بنزین، گازوئیل، گاز مایع، سوخت جت و سوخت دریایی همگی از جمله مواردی هستند که برای حمل و نقل استفاده می شوند.

2. تولید برق

پالایشگاه ها و پتروشیمی ها، نیروگاه های نفتی برای تولید برق ازطریق توربین از نفت استفاده می کنند که آلودگی زیست محیطی بسیار بالایی هم به همراه دارد.

3. روان کننده ها

روان کننده ها و روان سازها در همه صنایع کاربرد دارند از جمله در انواع خودروها و ماشین های صنعتی برای کاهش اصطکاک و جلوگیری از آسیب های احتمالی و خوردگی قطعات. همچنین در پخت و پز و پزشکی هم استفاده میشود. روان کدننده ها بصورت معمولی هم در زندگی روزمره ما جای دارند مانند روغن هاینرم کننده چرخ خیاطی یا ابزارفروشی ها برای در و لولا و ...

4. کاربردهای دارویی

روغن معدنی از مشتقات نفتی خاج جانبی به شمار می آید و در کرم سازی و داروهای موضعی استفاده می شود.

5. صنعت کشاورزی

مشتقات نفتی در تولید آمونیاک به عنوان یک منبع نیتروژن در کودهای کشاورزی و همچنین در آفت کش ها و ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود.

6. صنعت غذا

صنعت غذا در تمام جان نقش بسیار مهمی در حیات دارد و کودهای شیمیایی و آفت کش ها در کشاورزی و تامین زنجیره غذایی انسان ها بسیار مهم است. نفت خام و مشتقات نفتی می تواند در رنگ های غذایی، نگهدارنده های غذا و ... استفاده شود. خوشمزه ترین مواد خوراکی از جمله آدامس از مشتقات نفتی تولید می گردد.

7. صنایع شیمیایی

کاربرد نفت خام و مشتقات نفتی در الیاف مصنوعی، لاستیک مصنوعی، کودهای شیمیایی، حشره کش ها و آفت کش ها، رنگ ها و اسانس ه، عطرها، نایلون و پلاستیک و ... نقش بسزایی دارد. مشتقات نفتی در مصارف خانگی و صنعتی همیشه کاربرد خواهد داشت.

8. مصارف خانگی

محصولات خانگی از جمله مواد شوینده، موم، وازلین، تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، تجهیزات روشنایی، تجهیزات پخت و پز و ... استفاده می شود.

9. کک نفتی

کک به عنوان سوخت نیروگاه ها و کارخانه های سیمان و تولید الکترودها و آندها بکار می رود.